Với kiến trúc sư Nguyễn Kava, để kiến tạo nên một ngôi nhà vừa thẩm mỹ, vừa tối ưu công năng cho gia chủ, điều quan trọng nhất là… gạt bỏ cái tôi cá nhân. Để duy trì sự sáng tạo, anh chọn sống hơi khổ hạnh.
Cách đây 5 năm, một cặp vợ chồng có hai con nhỏ ở Đồng Nai lâm vào khủng hoảng hôn nhân, tưởng chừng không thể cứu vãn. Nhưng sau khi chuyển vào ngôi nhà do kiến trúc sư Nguyễn Kava thiết kế, mối quan hệ giữa họ dần cải thiện, không khí gia đình trở nên ấm cúng hơn.
Câu chuyện ấy càng củng cố niềm tin của anh vào triết lý: không gian sống có thể chữa lành. VietNamNet đã có cuộc trò chuyện với Nguyễn Kava – vị kiến trúc sư sinh năm 1984, trong văn phòng nhỏ tại TPHCM. Anh chia sẻ những điều mà thoạt nghe, ai cũng thấy lạ lẫm và vô lý.
‘Nhét’ thiên nhiên vào khối bê tông
– Anh thiết kế một ngôi nhà chữa lành bằng cách nào?
Kiến trúc sư Nguyễn Kava: Tôi áp dụng triết lý vô ngã vào kiến trúc. Vô ngã nghĩa là không có bản ngã nào được phép áp đặt lên thiết kế. Tôi mất 3 năm nghe, đọc kinh Phật để giác ngộ về kiến trúc và quyết định đi theo triết lý này.
Có thể hiểu rằng, cả chủ nhà và kiến trúc sư đều có cái tôi cũng như bản ngã riêng. Sự xung đột quan điểm kiến trúc, thẩm mỹ giữa hai bên sẽ khiến công việc vốn rất sáng tạo này trở nên mệt mỏi. Sự ức chế dễ khiến kiến trúc sư bỏ nghề.
Thực tế, nhiều bạn của tôi đã chuyển sang làm thi công hoặc môi giới bất động sản do không chịu được áp lực và khó đối diện với bản ngã của khách hàng. Hoặc, họ chọn phương án tuân phục và làm y chang ý gia chủ cho xong bản vẽ thiết kế.
Khi nhận ra sự mâu thuẫn trên, tôi quyết định từ bỏ cái tôi của mình và đặt kiến trúc lên hàng đầu. Giải pháp kiến trúc phải hợp thời chứ không lấy bản ngã riêng của mình để giới thiệu cho khách. Còn ý tưởng thiết kế phải dựa trên nhu cầu người ở. Công trình có tính thẩm mỹ và công năng sử dụng hợp lý sẽ tự cất tiếng nói thuyết phục gia chủ.
Như vậy, khi đặt giá trị kiến trúc vượt lên trên các bản ngã khác, quá trình làm việc sẽ dễ hơn. Triết lý vô ngã cũng khiến mỗi công trình có sự thú vị riêng. Chẳng có ngôi nhà nào nổi bật nhất cả.
Ngoài ra, cũng cần phải nói là tôi quan sát bối cảnh xã hội đương đại và thấy có quá nhiều sự căng thẳng. Công việc áp lực, không gian công cộng bị thu hẹp, ô nhiễm không khí và tiếng ồn. Tất cả những yếu tố đó khiến con người quên đi sự thư giãn trong ngôi nhà là cần thiết. Nhiều người cứ về nhà là thấy bí bách, họ lại ra quán cà phê hoặc quán nhậu gặp bạn bè cho khuây khoả. Như vậy, ngôi nhà chưa làm đúng nhiệm vụ của công trình kiến trúc.
Nhà không phải chỉ là nơi để ngủ, là nơi che mưa, nắng. Ngôi nhà còn có nhiệm vụ giải tỏa căng thẳng, hồi phục sức khoẻ và trở thành nơi kết nối các thành viên gia đình. Do đó, tôi ưu tiên đưa vào ánh sáng, khoảng không, cây xanh vào trong nhà nhằm giúp con người bớt cảm giác bí bách, căng thẳng vốn có trong cuộc sống.
– Dù đặt kiến trúc lên hàng đầu nhưng anh vẫn phải bảo vệ ý tưởng thiết kế trước gia chủ?
Đó là điều tất nhiên. Trong quá trình thi công, 101 điều có thể xảy ra. Nhà đang xây nửa chừng thì hàng xóm qua góp ý này kia, chủ nhà động lòng và muốn sửa lại; đơn vị thi công ngại xử lý các chi tiết khó; hay đơn vị làm nội thất luôn muốn tăng chi phí bằng cách tạo thêm đồ vật.
Dẫu vậy, kiến trúc sư phải bảo vệ chính kiến của mình, rồi tìm giải pháp để xử lý các vấn đề và luôn nhớ rằng giá trị của ngôi nhà phải được đặt lên cao nhất.
Công trình ở Đồng Nai là một ví dụ. Bên thi công nội thất đóng thêm tủ bếp treo cho gia đình nhưng trong thiết kế của tôi không có. Sự hiện diện đó làm mất tính thẩm mỹ không gian. Tôi phải dành nguyên một tuần chỉ để thuyết phục chủ nhà hạ tủ bếp xuống. Nhưng gỡ tủ xuống và bỏ đi sẽ rất lãng phí. Lúc đó, tôi nghĩ ra việc đóng thêm 2 cặp chân, tạo thành cái tab để bên hông bếp mà vẫn hợp lý. Cuối cùng, chủ nhà chấp nhận phương án đó.
Để làm được những điều trên, ngay khi tiếp nhận đề nghị thiết kế, tôi hỏi rất kỹ khách hàng xem họ đã hiểu về kiến trúc chưa. Tôi thiết kế nhà dựa theo nhu cầu thực sự của gia chủ chứ không chạy theo trào lưu. Sáng tạo là điều kiến trúc sư được đào tạo và phải thực hành. Do đó, dự án cần tìm được niềm cảm hứng từ nhiều nguồn khác nhau, từ gia chủ chẳng hạn. Mỗi chủ nhà có vẻ đẹp, sự thú vị riêng. Điều đó bắt buộc kiến trúc sư phải mở lòng để tìm hiểu, lắng nghe, quan sát kỹ họ.
