Khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo là động lực chính
Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng là một sự kiện chính trị có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, đánh dấu bước ngoặt trong tiến trình phát triển của đất nước. Các dự thảo Văn kiện trình Đại hội không chỉ tổng kết chặng đường 5 năm qua, mà còn định hình tư duy chiến lược, tầm nhìn đưa đất nước tiến mạnh trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.
Điểm mới xuyên suốt và quan trọng trong dự thảo Văn kiện Đại hội lần này là việc xác lập mô hình tăng trưởng mới, chứ không chỉ đổi mới mô hình tăng trưởng. Đây là điểm khác biệt căn bản so với Văn kiện tại các kỳ Đại hội trước. Nếu trước đây, trọng tâm chủ yếu là chuyển dịch cơ cấu, tăng trưởng từ chiều rộng sang chiều sâu, thì lần này, dự thảo Văn kiện Đại hội XIV đặt vấn đề ở tầm cao hơn: xác lập một mô hình tăng trưởng mới để thích ứng với các chuyển đổi lớn của thế giới và yêu cầu phát triển của đất nước trong giai đoạn tới.
 |
| Mục tiêu tăng trưởng 2 con số trong giai đoạn 2026 – 2030 sẽ khả thi nếu đầu tư đủ mạnh, lao động đủ năng suất. Ảnh: Đức Thanh |
Theo đó, mô hình tăng trưởng mới được xác lập trên những trụ cột rõ ràng. Khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là động lực chính, là nội dung trung tâm của mô hình phát triển đất nước. Kinh tế tư nhân lần đầu tiên được khẳng định là “một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế”, cùng với việc phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và khai thác hiệu quả lợi thế của hội nhập quốc tế sâu rộng.
Tại Họp báo quốc tế về Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, chiều 14/1/2026, Ủy viên Bộ Chính trị Nguyễn Xuân Thắng – Giám đốc Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương cho biết, chúng ta không thể chỉ tăng trưởng dựa vào các nguồn lực đầu vào, các lợi thế so sánh giá trị thấp như lao động, tài nguyên đất đai. Thay vào đó, phải lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chính, có như vậy mới tạo ra được năng suất, chất lượng, khả năng cạnh tranh của nền kinh tế.
“Cơ bản nhất chính là khoa học công nghệ, là năng suất, ứng dụng công nghệ vào những lĩnh vực mới như kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, đi thẳng với tư cách, lợi thế của một quốc gia đi sau vào những ngành như công nghiệp bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, điện toán đám mây. Thậm chí, chúng tôi cũng đã suy nghĩ đến cả phát triển các công nghệ siêu lượng tử, chứ không thể đi theo kiểu như trước đây nữa” – ông Nguyễn Xuân Thắng khẳng định.
Cần bước nhảy vọt về năng suất lao động, quy mô và hiệu quả đầu tư
Để hiện thực hóa mục tiêu đề ra, dự thảo Văn kiện Đại hội XIV đã làm rõ các yêu cầu, nhiệm vụ cụ thể. Theo đó, các động cơ tăng trưởng như đất đai, tài nguyên, lao động, xuất khẩu, thị trường trong nước, đầu tư… và năng suất nhân tố tổng hợp (TFP) phải được huy động đồng bộ dưới khung đổi mới sáng tạo, công nghiệp hóa, hiện đại hóa và chuyển đổi số. Điểm mới so với các giai đoạn trước là trên nền tảng phát triển hiện nay, nhất là cuối nhiệm kỳ Đại hội XIII, đất nước có đủ dư địa để dự kiến đạt tốc độ tăng trưởng 2 con số trong nhiệm kỳ tới.
Muốn vậy, trước hết, tỷ lệ đầu tư trên GDP cần vượt ngưỡng 40%. Trước đây, Việt Nam duy trì mức đầu tư khoảng 30 – 35% GDP, chủ yếu tập trung vào các động lực truyền thống. Mô hình mới đòi hỏi nâng cao quy mô đầu tư hiệu quả, mở rộng kênh tài chính xanh, trái phiếu công nghệ và quỹ mạo hiểm đổi mới sáng tạo. Song, hệ số sử dụng vốn (ICOR) phải duy trì ở mức khoảng 4,5 – nghĩa là cần 4,5 đồng vốn đầu tư để tạo ra 1 đồng GDP tăng thêm. Để nâng cao hiệu quả đầu tư, cần siết chặt lựa chọn dự án, áp dụng tự động hóa, số hóa quy trình sản xuất và quản trị dự án nghiêm ngặt…
