Mua sắm trực tuyến thành thói quen cùng cơn sốt livestream khiến doanh số các sàn Việt Nam tăng vọt năm qua, thu hút sự chú ý của các tên tuổi mới.
Từ rằm tháng Chạp, Thu Hà (huyện Hoài Đức, Hà Nội) cho biết đã lên lướt ứng dụng đặt mua đồ trang trí, giỏ quà, các loại hạt, khô bò, khô heo để chuẩn bị cho Tết Ất Tỵ 2025. “Ngoài thịt rau và hoa tươi cần mua trực tiếp cho có không khí, còn lại tôi mua qua mạng hết”, chị nói.
Kể cả áo dài 800.000 đồng diện chơi Tết, chị Hà cũng sắm online, góp phần vào doanh số gần 190 tỷ đồng áo dài bán qua Shopee và TikTok Shop trong một tháng tính đến ngày 19/1, theo dữ liệu thương mại điện tử Metric.
Trước đó, trong quý IV/2024, đã có 8 triệu chiếc áo dài, 2 triệu giỏ quà Tết và 2 triệu đơn hàng bao lì xì được bán ra trên Shopee. TikTok Shop cho hay 100.000 giờ livestream thu hút 2,9 tỷ lượt xem trong chương trình sắm Tết nửa đầu tháng 1.
Riêng 2 phiên lớn nhất, dẫn dắt bởi influencer (người có ảnh hưởng) Hằng Du Mục và Phạm Thoại lập kỷ lục chốt 400.000 đơn hàng. “Sắm Tết trên thương mại điện tử đã trở thành một phần tự nhiên trong thói quen của nhiều người tiêu dùng Việt”, bà Nguyên Ngô, Quản lý Marketing TikTok Shop Việt Nam, nhận định.
Nông sản bán Tết trên chợ mạng. Ảnh: TikTok Shop
Tăng trưởng mạnh mẽ
Không chỉ có mùa Tết mới sôi động, thương mại điện tử bán lẻ Việt Nam đã chứng kiến năm 2024 bùng nổ. Báo cáo của công ty tư vấn thương mại điện tử YouNet ECI cho biết tổng giao dịch (GMV) trên 4 sàn đa ngành lớn nhất gồm Shopee, Lazada, TikTok Shop và Tiki đạt 13,8 tỷ USD, tăng kỷ lục 40% so với 2023.
Con số tổng quan hơn của Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số, Bộ Công Thương ước tính quy mô thị trường thương mại điện tử năm qua đã vượt 25 tỷ USD, tăng trưởng 20%, cao hơn dự báo 22 tỷ USD của Google, Temasek, Bain & Company trong báo cáo “e-Economy SEA 2024”.
Làm nên sự phát triển mạnh mẽ này là cuộc đua quyết liệt của các sàn với nhiều trợ giá, ưu đãi và phương thức bán hàng giải trí, đón xu hướng chuyển dịch thói quen mua sắm hàng ngày của người Việt.
Đầu tiên, động lực lớn của thị trường là Shopee và TikTok Shop, với GMV lần lượt 9,3 tỷ USD và 3,8 tỷ USD, chiếm đến 66,7% và 26,9% thị phần. Shopee vẫn tiếp tục tăng trưởng thêm 41% năm qua, còn TikTok Shop thần tốc ở mức 99%. Theo YouNet ECI, nhờ sự tăng trưởng từ hai nền tảng này, thương mại điện tử đạt kỷ lục và vượt xa các dự báo đầu năm 2024.
Thứ hai, “át chủ bài” kích cầu là bơm tiền ưu đãi và mua sắm kết hợp giải trí (shoppertainment), với bán hàng livestream, qua video. Shopee tiết lộ người dùng đã tiết kiệm tổng cộng 16.000 tỷ đồng nhờ mã “freeship” (miễn phí vận chuyển) năm qua. Khách “sàn cam” cũng đã dành ra 260 triệu giờ để theo dõi các chương trình mua sắm giải trí.
Livestream cũng là sức mạnh chủ lực của TikTok Shop. Ví dụ, chỉ trong ngày đôi 12/12, 200 tài khoản hàng đầu trên nền tảng này phát gần 1.000 giờ livestream, thu hút 54 triệu lượt xem, theo công cụ đo đếm Live Scope của nền tảng Stickler.
Nhiều nhà bán hàng địa phương lần lượt tham gia. Nhà xuất khẩu trái cây Chánh Thu mới đây mang sầu riêng đông lạnh OCOP 5 Sao Bến Tre “lên sóng”. Hay thương hiệu Vua Tôm Khô Cà Mau “lên sàn” được 10 tháng, ghi nhận doanh thu tăng 3 lần trong 3 tháng giáp Tết.
Veena Media, chuyên tư vấn quảng cáo tiếp thị trực tuyến, đánh giá Việt Nam là thị trường bán hàng qua livestream (Live Commerce) lớn thứ ba Đông Nam Á. “Các thương hiệu nội địa đang từng bước tham gia vào Live Commerce và bước đầu tạo nên những dấu ấn tích cực”, bà Thủy Phạm, CEO Veena Media nhận định.
Nhân viên giao hàng chờ khách đến nhận tại đường Phạm Văn Bạch, Cầu Giấy, Hà Nội vào tháng 2/2024. Ảnh: Ngọc Thành
Thứ ba, người tiêu dùng ngày càng mua sắm online cho nhu cầu thường nhật hơn, giúp kênh này tăng trưởng cao vượt trội so với mức chung 9% của ngành bán lẻ năm qua, theo số liệu của Tổng cục Thống kê.
YouNet ECI cho biết ngành hàng thiết yếu tăng trưởng 54% GMV. Riêng nhóm tiêu dùng nhanh (FMCG) – vốn có thể mua dễ dàng ở tạp hóa, chợ, siêu thị – tăng đến 62%, vượt qua điện gia dụng – công nghệ lên vị trí thứ 2 về độ quan trọng trong giỏ hàng trực tuyến, chỉ xếp sau thời trang – phụ kiện.
Đáng chú ý, tăng trưởng doanh thu FMCG đến nhiều từ tăng sản lượng hơn tăng giá, cho thấy nhu cầu mua sắm online hàng thiết yếu đang dần hình thành và ổn định, theo ông Nguyễn Phương Lâm, Giám đốc Phân tích Thị trường tại YouNet ECI. “Sự tiện lợi, các chương trình ưu đãi hấp dẫn và khả năng tiếp cận sản phẩm đa dạng đã thay đổi hành vi mua sắm”, ông Lâm nói.
Tương lai kịch tính
“e-Economy SEA 2024” dự báo quy mô thị trường thương mại điện tử Việt Nam có thể đạt 63 tỷ USD vào 2030, tương đương mức tăng trưởng xấp xỉ 19% những năm tới. Ông Phạm Trọng Chinh, Trưởng nhóm chuyên gia thị trường Hội hàng Việt Nam chất lượng cao và Trung tâm nghiên cứu kinh doanh hỗ trợ doanh nghiệp (BSA) lạc quan về ngành bán lẻ online Việt Nam.
